على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2563

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

فسحت‌سراى ( foshat - sar y ) ا . پ . سراى وسيع و گشاده . فسحم ( foshom ) ص . ع . مكان فسحم : جاى فراخ . و رجل فسحم : مرد فراخ سينه . فسحم ( foshom ) ا . ع . سر نره . و از اعلام زنان است . فسخ ( fasx ) ا . ع . ضعيف عقل . و سست بدن . و كسى كه بحاجت خود نرسد و براى حاجت بيرون نرود و اصلاح امرى نتواند . فسخ ( fasx ) م . ع . فسخ الثوب عنه فسخا ( از باب فتح ) : بيرون كرد جامه را از او و دور انداخت . و فسخ الراى : تباه گردانيد راى را . و فسخ البيع و العزم و النكاح : نقض كرد و برانداخت بيع و آهنگ و نكاح را . و فسخ الشيئ : جدا جدا كرد آن چيز را و شكست آن را . و فسخ يده : زايل گردانيد مفصل دست را از جاى خود . و فسخ فلان : سست گرديد فلان . و جاهل و نادان شد . و نيز فسخ : كهنه و پاره شدن جامه و جز آن . و ويران ساختن . فسخ ( fasx ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - برگشت و بازگشت . و فسخ عهد : برگشت از عهد و ميثاق . و فسخ كردن : برگشت كردن . فسخ ( fasax ) م . ع . فسخ فسخا ( از باب سمع ) : تباه گرديد و فاسد شد . فسخة ( fasxat ) ا . ع . ضعف عقل . و سست بدن . فسده ( fasade ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - مردمان افسادكننده و هنگامه و آشوب برپا كننده . و مردمان شرير و فاجر و عاصى . فسدى ( fasd ) ع . ج . فسيد . فسر ( fasr ) م . ع . فسرت الشيئ فسرا ( از باب ضرب ) : بيان كردم آن چيز را و واضح و آشكار كردم ، و بعضى گفته‌اند : فسر جدا كردن و پيدا و آشكار ساختن پوشيده و بيان كردن معنى سخن را ( و الفعل من ضرب و نصر ) . و نگريستن طبيب بول را جهة پى بردن به مرض ، و به اين معنى آخر لغت مولده است . فسرانيدن ( fosor nidan ) ف م . پ . فسردن كنانيدن و منجمد كردن . فسرد ( fosord ) ا . پ . منجمد . و بستنى . و نخجير و صيد . فسردگى ( fosordagi ) ا . پ . انجماد و افسردگى . فسردن ( fosordan ) و ( fesordan ) ف ل . پ . بسته شدن و منجمد گرديدن . فسرده ( fesorde ) و ( fosorde ) ص . پ . منجمد و بسته . و دلسرد گرديده و افسرده . و آب فسرده : يخ . فسرده ( fesorde ) و ( fosorde ) ا . پ . نخجير و شكار و صيد . فسرده بيان ( fosorde - bay n ) ص . پ . كسى كه سخنان وى خنك و پوچ و بيهوده بود . و خطيبى كه كلامش بىاثر باشد . فسرده‌پستان ( fosorde - pest n ) ص . پ . عقيم و سترون . و زن پيرى كه موقع بار بردارى و رضاعت وى گذشته باشد . فسرده‌خاطر ( fosorde - x ter ) ص . پ . فسرده دل . فسرده‌دل ( fosorde - del ) ص . پ . دلمرده و افسرده و سخت دل و بىمهر . فسرده‌شهر ( fosorde - cahr ) ا . پ . عالم و جهان و گيتى . فسره ( fesare ) ا . پ . لرزه - خواه از سرما و يا ترس - و فراخه و قشعريره و فراشا . فسس ( fosos ) ع . ج . فسيس . فسطاط ( fost t ) ا . ع . خيمه‌اى كه از موى بز بافته باشند . و نام شهر قديم قاهرهء مصر بنا كردهء عمرو بن عاص . و مجمع اهل شهر . و سواد اعظم . ج : فساطيط . و عن الثعالبى : كل مدينة جامعة فهى فسطاط ( بالكسر و الضم ) . فسطفى ( fastafi ) ا . پ . يك نوع سازى كه نوازند . فسطيار ( fasty r ) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - فرمانده هزار مرد . فسفاس ( fasf s ) ا . ع . سخت احمق . و شمشير كند . و گياهى بدبوى . فسفس ( fes - fes ) ا . پ . سخن آهسته . و ساس . و آواز آهسته . فسفسة ( fesfesat ) ا . ع . اسپست‌تر . فسفسه ( fasfase ) ا . پ . اسپست . و يونجه . فسفسى ( fasfas ) ا . ع . يك نوع بازى مرتازيان را . فسفيس ( fasfis ) ا . ع . مرغى سينه سرخ شبيه بگنجشك كوهى . فسق ( fesq ) ا . ع . ترك امر خداى تعالى و عصيان و خروج از راه حق و از طاعت و فجور . فسق ( fesq ) م . ع . فسق فسقا و فسوقا ( از باب نصر و ضرب و كرم ) : ترك كرد امر خداى را و عصيان كرد و خارج شد از راه راست . و جور و ستم كرد . و فسق عن امر ربه : خارج شد از فرمان پروردگار خود . قوله تعالى : فَفَسَقَ عَنْ أَمْرِ رَبِّهِ . و فسقت الرطبة : بيرون آمد آن رطب از پوست ، و كل شيئى خرج عن قشره فقد فسق . فسق ( fesq ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - كار بد و گناه و فجور . و ترك اوامر پروردگار و زنا كارى و مانند آن . و فسق كردن : زنا كردن . فسق ( faseq ) ص . ع . بيرون آيندهء از راستى .